ارزش اوراق اختیار معامله


باتوجه مزیت‌های قراردادهای اختیار معامله­ مبتنی بر واحد صندوق­ های سرمایه­ گذاری قابل معامله در بورس اوراق بهادار تهران، برنامه ایجاد نمادهای اختیار معامله برروی این صندوق­ ها، متناسب با ظرفیت و کشش بازار، در دست اجراست؛ از این­ رو در هفته جاری، قراردادهای اختیارمعامله مبتنی بر یک صندوق سرمایه ­گذاری قابل­ معامله دیگر، در بورس اوراق‌بهادار تهران به فعالان بازار ارائه خواهد شد. پس از «دارایکم»، «پالایش» و «اهرم»، «سلام» چهارمین صندوق‌ سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس تهران است که قراردادهای اختیارمعامله بر روی آن ایجاد می­ شود.

اختیار معامله چیست؟

فعالان بازار سرمایه و سرمایه‌گذاران همواره در معرض ریسک‌های متعددی هستند. شرایط عدم اطمینان بر بازار سایه افکنده و سرمایه‌گذاران به دنبال حداقل کردن ریسک‌ها و کاهش عدم اطمینان هستند. پژوهشگران و محققان بازار به‌دنبال ابزاری هستند که بتوانند به سرمایه‌گذاران در این زمینه کمک کنند. در همین راستا اوراق مشتقه طراحی شده‌اند. اوراق مشتقه به چهار دسته تقسیم می‌شوند:

قرارداد آتی – قرارداد سلف- قرارداد سوآپ یا معاوضه و قرارداد اختیار معامله. هدف از طراحی این اوراق کاهش ریسک، مدیریت بهتر سرمایه، ایجاد درآمد و سود‌سازی از طریق نوسان قیمت و متنوع‌سازی پرتفوی است.

قرارداد اختیار معامله چیست؟

همان‌طور که از نام آن مشخص است این نوع قرارداد به فرد دارنده یک حق و اختیار (نه اجبار) می‌دهد. یعنی فرد در زمان قرارداد اختیار دارد معامله را انجام دهد یا از آن سرباز زند. در واقع طی این قرارداد یک طرف حق (اختیار) خرید یا فروش کالایی را از طرف دیگر خریداری می‌کند. برگه‌های اختیار خریدوفروش به دوشکل اروپایی و آمریکایی است. تفاوت این دو شکل در تاریخ اعمال است. اوراق اختیار معامله آمریکایی تا تاریخ تعیین شده هر زمان قابل اعمال است اما اوراق اختیار اروپایی تنها در آن تاریخ معلوم قابل اعمال بوده و محدودتر است.

دونوع اختیار وجود دارد. اختیار خرید و اختیارفروش.

اختیار خرید:

خریدار اختیار خرید در واقع این حق و اختیار را دارد که در تاریخ معینی مقدار معینی کالا را با قیمت مشخص از فروشنده حق اختیار بخرد. چند نکته در این تعریف حائز اهمیت است. در این معامله تاریخ و مهلت قرارداد، نوع، مقدار و قیمت کالا باید مشخص باشد. همچنین خریدار اختیار آن را دارد که معامله را انجام دهد یا خیر. اما فروشنده حق اختیار در صورت اعمال حق توسط خریدارموظف به انجام آن است.

در ادامه مثالی فرضی می‌آوریم:

شخصی اختیار خرید سهم شرکت ملی مس را با قیمت توافقی 500 تومان می‌خرد. بهای برگه اختیارخرید 20 تومان و تاریخ اعمال آن 30/01/95 است. در تاریخ مذکور قیمت بازار سهم 600 تومان است. طبیعتا این شخص از حق اختیار خود استفاده و آن را اعمال می‌کند.

میزان سود این فرد: 80=20-500-600
قیمت بازار سهم – قیمت توافقی – بهای برگه اختیار = سود و زیان خریدار اختیار خرید
حال فرض کنید در 30/01/95 قیمت بازار سهم 400 تومان باشد:

چون قیمت بازار سهم از قیمت توافقی کمتر است، پس این شخص از حق خود استفاده نمی‌کند و تنها 20 تومان ضرر می‌کند. در اختیار خرید سهم، حداکثر زیان فرد خریدار برابر با بهای برگه اختیار خرید است اما سود او با توجه به قیمت بازار در تاریخ اعمال متفاوت است.
نقطه سر به سر (جایی که سود و زیان صفر است) برای این فرد برابر با قیمت توافقی به اضافه بهای برگه اختیار خرید است.

نمودار(1) معاملات فرد به شکل ذیل است:

نکته قابل توجه در مثال و توضیحات بالا آن است که ما اختیار خرید را از محضر خریدار این اوراق بررسی کردیم. یعنی نمودار و توضیحات بالا برای خریدار اختیار خرید است اما شخصی که فروشنده اختیار خرید است دقیقا عکس حالت بالا است. در فروش اختیار خرید فروشنده زیان نامحدود و سود محدود (به اندازه بهای اوراق اختیار و در صورت عدم اعمال فرد خریدار حق اختیار)خواهد داشت.

در قیمت 600 تومان زیان فروشنده به‌صورت زیر محاسبه می‌شود:
500 – 600 + 20 =- 80
قیمت توافقی – قیمت بازار + بهای دریافتی = سود و زیان فروشنده اختیار خرید

و اما در قیمت 400 تومان چون خریدار حق را اعمال نمی‌کند فروشنده حق 20 تومان (به اندازه بهای حق) سود می‌کند.

نمودار(2) فروشنده اختیار خرید:

در اختیار فروش دارنده برگه اختیار حق دارد در زمان مقرر کالای خود را بفروشد یا نگه دارد. با ذکر مثالی بیشتر توضیح می‌دهیم:

اختیار فروش

شخصی اختیار فروش سهم شرکت ملی مس را به بهای 20 تومان و قیمت توافقی 200 تومان خریداری می‌کند. مهلت اعمال این حق اختیار 31/01/95 است. در این تاریخ ارزش اوراق اختیار معامله قیمت بازار 100 تومان است. دراین صورت فرد از حق خود استفاده می‌کند، زیرا قیمت بازار کمتر از قیمت توافقی است. سود این شخص به‌صورت زیر محاسبه می‌شود:

200 – 100 – 20 = 80
اگر در 31/01/95 قیمت بازار سهم 400تومان باشد، به نفع فرد است که از حق خود استفاده نکند و سهم را در بازار به فروش برساند. دراین حالت زیان خریدار اختیار فروش به اندازه بهای سهم و 20 تومان است (زیان محدود و سود نامحدود است). نقطه سربه سر، قیمت بازار منهای بهای برگه اختیار فروش است. (نمودار3)

فروش به عکس حالت قبل است. فرد در قیمت بازار به مبلغ 100 تومان 80 تومان زیان و در قیمت 400 تومان به اندازه بهای برگه سود می‌کند. در واقع در این حالت ضرر نامحدود و سود محدود به بهای برگه حق است. (نمودار4)

با ترکیب این اختیار‌ها می‌توان ریسک را حداقل کرد و همین‌طور پرتفویی متنوع داشت. لازم به ذکر است که این اوراق به‌زودی در بازار بورس و سهام ایران مجاز می‌شود.

اوراق اختیار وانیل در صرافی بایننس (Binance Vanilla Options)

اوراق اختیار وانیل در صرافی بایننس (Binance Vanilla Options)

افزایش روش‌ها و ساده‌سازی مسیر افزایش سوددهی در معاملات، یکی از راه‌های پیشروی در رقابت بین صرافی‌های ارز دیجیتال است. صرافی بایننس با علم به این قضیه مرتباً در حال به روزرسانی و افزایش مسیرهای مختلف معاملاتی برای کاربران خود می‌باشد. یکی از این روش‌ها، فروش اوراق اختیار خرید و فروش تحت عنوان وانیل یا Vanilla Options در میان ابزارهای مشتقه خود (Derivatives) می‌باشد.

کلمات کلیدی:

ارزهای دیجیتال، رمزارزها، صرافی ارز دیجیتال، بایننس، معامله، اوراق اختیار. Cryptocurrencies, Crypto Exchange, Binance, Trading, Options.

معاملات آپشن (Options)

اوراق اختیار خرید و فروش یکی از ابزارهای مشتقه در بازارهای مالی می‌باشد که به فرد اجازه می‌دهد در زمانی مشخص اقدام به خرید و یا فروش یک دارایی با قیمت مشخص بکند. به طور کلی Options برحسب نحوه اجرای حق اختیار به دو دسته آمریکایی و اروپایی تقسیم می‌شوند که این دسته‌بندی در حال حاضر به منطقه جغرافیایی بازار مدنظر ارتباطی ندارد و صرفاً به اولین موارد استفاده از هر دسته اشاره می‌کند. تفاوت این دو دسته در این است که در American Options، معامله‌گر می‌تواند قبل از تاریخ سررسید نیز اقدام به استفاده از اختیار خود بکند، در حالی که در European Options، فرد تنها در تاریخ سررسید می‌تواند از اختیار خود استفاده کند.

اگرچه این اوراق شباهت بسیار زیادی به اوراق آتی دارند که آن‌ها نیز از جمله ابزارهای مشتقه هستند، ولی یک تفاوت اساسی در آن‌ها این دو دسته را به طور کلی از هم جدا می‌کند و آن این است که در معاملات آتی، شخص اختیاری در اجرا یا عدم اجرای مفاد اوراق آتی نداشته و در زمان سررسید خرید و یا فروش انجام می‌شود. در حالی که در اوراق اختیار، به خرید اوراق این حق انتخاب داده می‌شود که از اختیار خود استفاده کند که به آن اصطلاحاً Exercise گفته می‌شود.

اوراق اختیار به دو دسته پایه خرید (Call) و فروش (Put) تقسیم می‌شوند. اختیار خرید به فرد اجازه می‌دهد تا دارایی مدنظر را در تاریخ مشخص شده و با قیمت مشخص شده خریداری کند و اختیار فروش برعکس، به فرد این امکان را می‌دهد تا در زمان و قیمت مشخص شده آن دارایی را ارزش اوراق اختیار معامله بفروشد. به همین دلیل، معامله‌گران معمولاً هنگامی که احتمال افزایش قیمت را می‌دهند، اقدام به خرید اوراق اختیار خرید می‌کنند و با فرض ریزش قیمت‌ها اقدام به خرید اوراق اختیار فروش می‌کنند. البته استراتژی‌های معاملاتی متفاوتی در بحث اوراق اختیار وجود دارد که بعد از تکمیل معرفی گزینه وانیل یا Vanilla Options به توضیح چند مورد از معروف‌ترین آن‌ها خواهیم پرداخت.

یک ورقه اختیار (Options Contract) از حداقل ۴ پارامتر تشکیل شده است: سایز، تاریخ انقضاء یا سررسید (Expiration Date)، قیمت اعمال (Strike Price) و نرخ پایه (Premium) یا قیمت اوراق در زمان معامله. سایز سفارش اشاره به تعداد اوراق مبادله شده توسط معامله‌گر دارد. تاریخ انقضاء، تاریخیست که بعد از آن معامله‌گر دیگر نمی‌تواند از اختیارات اوراق خریداری شده خود استفاده کند. قیمت اعمال، قیمتیست که در صورت اعمال اختیار توسط صاحب اوراق، سرمایه مدنظر در آن قیمت معامله خواهد شد. در نهایت، نرخ پایه هزینه معامله‌ اوراق اختیار است که در زمان خرید اوراق محاسبه می‌شود و مرتباً با نزدیک شدن به تاریخ سررسید و نوسانات آن سرمایه تغییر می‌کند.

به طور ساده، در صورت افزایش قیمت بازار (Market Price) نسبت به قیمت اعمال (Strike Price)، خریدار اوراق اختیار خرید می‌توانند سرمایه را در قیمتی پایین‌تر خریداری کرده و بعد از کسر هزینه ویژه، با فروش در قیمت بازار کسب سود کند. ولی در صورتی که قیمت بازار از قیمت اعمال پایین‌تر بود، دارنده اوراق دلیلی برای استفاده از اختیار خود نداشته و قرارداد بلااستفاده خواهد بود. وقتی قرارداد اجرا نشود، خریدار تنها نرخ پایه یا قیمت اوراق پرداخت شده در هنگام معامله را از دست می‌دهد.

توجه به این نکته ضروری است که اگرچه خریدار اوراق اختیار، قادر به تصمیم‌گیری در رابطه با اعمال اختیار خود می‌باشد، ولی فروشنده این اوراق (نویسنده) همیشه تابع تصمیم فروشنده خواهد بود. پس اگر یک قرارداد اختیار خرید (Call) اجرا شد، فروشنده می‌بایست دارایی مدنظر را به فروش برساند. به طور مشابه، اگر یک قرارداد اختیار فروش (Put) اجرا شد، فروشنده موظف است که دارایی مدنظر را از دارنده اوراق اختیار خریداری کند. این بدین معنیست که فروشنده اوراق در معرض ریسک بسیار بیشتری نسبت به خریدارقرار دارد. در حالی که ضرر خریداران محدود به هزینه ویژه اوراق می‌باشد، ناشران اوراق اختیار می‌توانند ضرر بسیار بیشتری را برحسب قیمت آن دارایی در بازار متحمل شوند.

بسته به رابطه لحظه‌ای قیمت بازار با قیمت اعمال، اوراق اختیار به سه دسته طبقه‌بندی می‌شوند: In-the-Money، Out-of-the-Money و At-the-Money. بر اساس این طبقه‌بندی در صورت سوددهی اوراق اختیار، In-the-Money، در صورت ضرردهی Out-of-the-Money و در صورت یکسان بودن دو قیمت بازار و اعمال، At-the-Money خواهد بود که مفصلاً در جدول زیر توضیح داده شده است.

این روش یکی از پر استفاده‌ترین‌ها برای معاملات میان‌مدت و کوتاه‌مدت است. برای مثال، هنگامی که فرد باور دارد که قیمت یک دارایی افزایش می‌یابد می‌تواند یک قرارداد اختیار خرید را خریداری کند. اگر قیمت دارایی به بالای قیمت اعمال رسید، معامله‌گر می‌تواند حق اختیار خود را به منظور خرید دارایی در قیمت پایین‌تر اعمال کند.

این روش شامل فروش اوراق اختیار خرید یک دارایی توسط فرد صاحب آن دارایی‌ست که به منظور ایجاد درآمد بیشتر (هزینه ویژه) از دارای استفاده می‌شود. اگر قرارداد اعمال نشود، هزینه ویژه سود این معامله خواهد بود، بدون اینکه دارایی به فروش برسد. هرچند، اگر که قرارداد به دلیل افزایش قیمت در بازار اعمال شود، مجبور به فروش دارایی خود خواهد بود.

در این روش، معامله‌گر یک اختیار خرید و یک اختیار فروش بر روی یک دارایی یکسان با قیمت اعمال یکسان و تاریخ سررسید یکسان خریداری می‌کند. این کار به معامله‌گر اجازه می‌دهد تا از هر دو طرف تا زمانی که دارایی از نقطه اعمال دور شود، کسب سود کند. به زبان ساده‌تر، معامله‌گر باور به بازار نوسانی در آن برهه زمانی دارد.

مشابه Straddle، در این روش نیز یک اختیار خرید و یک اختیار فروش خریداری می‌شود. ولی با این تفاوت که در این روش هر دو قرارداد ضررده (Out-of-the-Money) هستند که به این معنیست که در قرارداد اختیار خرید، قیمت دارایی از قیمت اعمال پایین‌تر و در قرارداد اختیار فروش، قیمت دارایی از قیمت اعمال بالاتر می‌باشد. این‌کار باعث خرید اوراق اختیار با هزینه ویژه پایین‌تر می‌شود، ولی برای کسب سود با این روش نیازمند بازاری با نوسانات بسیار بیشتر خواهیم بود.

نتیجه‌گیری:

بازار اختیارات به فرد امکانات بسیار زیادی به منظور کسب سود بیشتر و یا کاهش ضرر‌های احتمالی می‌دهد. ولی نکته‌ای که وجود دارد، این است که به منظور استفاده از این بازار، معامله‌گر می‌بایست تسلط بسیار زیادی به بازار دارایی مدنظر و معاملات خود داشته باشد. در غیر اینصورت، امکان بروز ضرر‌های بسیار زیاد وجود دارد.

منابع:

What Are Options Contracts? | Binance Academy”, Binance Academy, 2021.

اختیار معامله چیست و چه کاربردی در سرمایه‌گذاری دارد؟

اختیار معامله

امروزه پرونده‌ی خیلی از سرمایه‌گذاران شامل سرمایه‌گذاری‌هایی مانند سرمایه‌ی مشترک،‌ سهام و اوراق بهادار است؛ با وجود این، تنوع اوراق بهاداری که در دسترس دارید همین‌ها نیستند. یکی دیگر از انواع اوراق بهادار «اختیار معامله» نام دارد. این اختیار فرصت‌های بی‌شماری را در اختیار سرمایه‌گذاران حرفه‌ای که کاربرد‌های عملی و ریسک این گروه از دارایی‌ها را درک می‌کنند، قرار می‌دهد.

حتما ارزش اوراق اختیار معامله بخوانید:

یکی از فایده‌های مهم اختیار معامله، تطبیق‌پذیری و توانایی آن برای ارتباط برقرار کردن با دارایی‌های سنتی‌ مانند سهام شخصی است. این ویژگی به شما امکان می‌دهد که موقعیت خود را طبق شرایطی که ممکن است در بازار اتفاق بیفتد، تطبیق بدهید یا تنظیم کنید. برای مثال می‌توانیم از اختیار معامله به‌عنوان سپر دفاعی در برابر بازار بورسِ در حال سقوط استفاده کنیم تا ضررات سقوط سهام را کاهش بدهیم یا می‌توانیم از آن برای پیش‌بینی استفاده کنیم یا اگر بخواهیم می‌توانیم با استفاده از آنها خیلی محافظه‌کار باشیم. بنابراین استفاده از اختیار معامله را می‌توان به‌عنوان بخشی از استراتژی وسیع‌تر سرمایه‌گذاری توصیف کرد.

اختیار معامله

اما این تطبیق‌پذیری عملی هم مشکلات خود را دارد. اختیار معامله، اوراق بهادار خیلی پیچیده‌ای هستند و اگر درست از آنها استفاده نکنیم ممکن است ریسک بالایی داشته باشند. به همین دلیل است که وقتی با یک کارگزار بورس اختیار معامله، معامله را خرید و فروش می‌کنیم معمولا با جمله‌ای مثل این مواجه می‌شویم:

«اختیارات شامل ریسک‌ها هم می‌شوند و برای هرکسی مناسب نیستند. معامله‌ی اختیارات اساسا اختیاری هستند و ریسک بالایی برای ضرر دادن دارند. فقط با سرمایه‌گذاری خطرپذیر سرمایه‌گذاری کنید».

اختیار معامله به گروه بزرگ‌تری از اوراق بهادار به‌نام اوراق بهادار مشتقه تعلق دارد. این نوع از اوراق بهادار معمولا ریسک بالایی دارند و همچنین این توانایی را دارند که اقتصاد را به‌هم بریزند، اما این تفکر کمی اغراق‌‌شده‌ است. معنای «مشتقه» بودن این است که قیمت آن به قیمت چیز دیگری وابسته است یا از آن مشتق شده است. مثل آب‌میوه که از میوه مشتق است و سس کچاپ که مشتق از گوجه فرنگی است. اختیار معامله از اوراق بهادار مالی مشتق است یعنی ارزش آنها به ارزش دارایی‌های دیگر بستگی دارد. مشتق بودن به این معنی است و انواع مختلفی از اوراق بهادار وجود دارند که تحت عنوان مشتق قرار می‌گیرند مثلا پیمان‌های آتی، قرارداد سلف و قراردادهای معاوضه (که خود انواع زیادی دارد).

داشتن آگاهی کافی در مورد عملکرد اختیار معامله و اینکه چطور از آنها استفاده‌ی مناسب داشته باشیم، به شما کمک می‌کند سود زیادی در بازار به‌دست بیاورید. اگر پایه و اساس قضاوتیِ اختیار معامله برای شما مناسب نیست، اشکالی ندارد. می‌توانید بدون قضاوت کردن از این سهام استفاده کنید. حتی اگر تصمیم بگیرید هرگز از اختیار معامله استفاده نکنید، باید بدانید شرکت‌هایی که شما در آنها سرمایه‌گذاری می‌کنید چگونه از آن استفاده می‌کنند. حالا چه این استفاده محافظت در برابر ریسک معاملات ارزی باشد چه مالکیت را به‌صورت اختیار معامله به کارکنان بدهند، خیلی از شرکت‌های چند ملیتیِ امروزی به نوعی از اختیار معامله استفاده می‌کنند.

اختیار معامله چیست؟

تعریف اختیار معامله

اختیار معامله یکی از انواع اوراق بهادار مشتقه است. آنها مشتقه هستند چون قیمت یک اختیار معامله ارتباط مستقیمی با قیمت چیز دیگری دارد. به‌عبارت دیگر اختیار معامله یک قرارداد است که حق خرید و فروش دارایی مربوطه را با قیمتی تعیین‌شده و در زمانی معین به طرف معامله می‌دهد، ولی او را مجبور نمی‌کند. حق خرید «قرارداد حق خرید» و حق فروش «قرارداد حق فروش» نام دارد. افرادی که کمتر با مشتقات آشنا هستند ممکن است تفاوت‌های واضح این تعریف را با تعریف پیمان آتی و قرارداد سلف نبینند. پاسخ این است که پیمان آتی و قرارداد سلف، هم حق و هم اجبار خرید و فروش را در مقطعی در آینده اعطا می‌کنند. برای مثال اگر کسی در قرارداد آینده‌ی خود برای یک گله گاو کوتاهی کند مجبور می‌شود گاو‌ها را به خریدار تحویل بدهد مگر اینکه موقعیت خود را قبل از منقضی شدن زمان ببندد. معامله‌ی اختیار معامله چنین اجباری را در بر ندارد و دقیقا به همین خاطر است که «اختیار» نام دارد.

قرارداد حق خرید و قراردادهای حق فروش

قرارداد حق خرید ممکن است به‌عنوان ودیعه برای هدفی در آینده در نظر گرفته شود. برای مثال توسعه‌دهنده‌ی زمین ممکن است حق خرید یک پارکینگ عمومی خالی را در ارزش اوراق اختیار معامله آینده داشته باشد، ولی فقط می‌خواهد در صورتی از این حق استفاده کند که قوانین منطقه‌بندی خاصی تصویب شوند. توسعه‌دهنده می‌تواند حق خرید پارکینگ را به قیمت ۲۵۰ هزار دلار از زمین‌دار در هر مقطعی در سه سال آینده خریداری کند. البته زمین‌دار چنین اختیاری را به رایگان نمی‌دهد و توسعه‌دهنده باید مبلغی بپردازد تا آن حق را به‌دست بیاورد. در مورد اختیار معامله این هزینه اجرت نام دارد و مقدار آن قرارداد اختیار معامله است. در این مثال، اجرت ممکن است ۶ هزار دلار باشد که توسعه‌دهنده به زمین‌دار می‌پردازد. بعد از دو سال قوانین منطقه‌بندی تصویب شده‌اند. توسعه‌دهنده از اختیار خود استفاده می‌کند و زمین را به قیمت ۲۵۰ هزار دلار می‌خرد حتی اگر ارزش آن در بازار دو برابر شده باشد. در شرایطی دیگر قانون منطقه‌بندی تا چهار سال بعد تصویب نشده است، یک سال بعد از انقضای قرارداد اختیار معامله. حالا توسعه‌دهنده باید قیمت بازار را بپردازد. در هر صورت زمین‌دار ۶ هزار دلار را نگه می‌دارد.

اما قراردادهای حق فروش را می‌توان به‌عنوان بیمه در نظر گرفت. توسعه‌دهنده‌ی زمین مقدار زیادی سهام مرغوب دارد و نگران است که در دو سال آینده رکود اقتصادی اتفاق بیفتد. او می‌خواهد اطمینان داشته باشد که اگر سهام بازار سقوط کند سهام او بیشتر از ۱۰ درصد ارزش خود را از دست نمی‌دهد. اگر سهام S&P ۵۰۰ در حال حاضر با ارزش ۲۵۰۰ دلار خرید و فروش می‌شود، او می‌تواند قرارداد حق فروش را خریداری کند که به او این حق را می‌دهد که شاخص را در هر زمانی در دو سال آینده به قیمت ۲۲۵۰ دلار بفروشد. اگر ظرف ۶ ماه بازار ۲۰ درصد سقوط کند، این فرد با ۵۰۰ سهم توانسته است ۲۵۰ امتیاز به‌دست بیاورد چون شاخصی که ۲۰۰۰ دلار قیمت داشته را با قیمت ۲۲۵۰ دلار فروخته است. ضرر کلی آن با توجه به قرارداد حق خرید ۱۰ درصد بوده است. در واقع حتی اگر بازار به صفر برسد، او فقط همان ۱۰ درصد را ضرر می‌کند. خلاصه اینکه خریدن اختیار معامله هزینه‌هایی را در بر دارد (اجرت آن) و اگر بازار در طول این دوره سقوط نکند اجرت آن از بین می‌رود.

این مثال‌ها چندین نکته‌ی مهم را نشان می‌دهند. اول اینکه وقتی اختیار معامله را خریداری می‌کنید، ارزش اوراق اختیار معامله این حق را دارید که با آن کاری انجام دهید ولی اجباری در کار نیست. همیشه این امکان را دارید که اجازه بدهید تاریخ انقضا رد شود، در این‌صورت اختیار معامله بی‌ارزش می‌شود اما اگر این اتفاق بیفتد شما ۱۰۰ درصد سرمایه‌گذاری را از دست می‌دهید؛ این در واقع همان مبلغی است که برای اجرت اختیار معامله پرداخت کرده‌اید. دوم اینکه اختیار معامله فقط یک قرارداد است که به دارایی مربوطه مربوط می‌شود. به همین دلیل این اختیار از نوع مشتقات است. در این آموزش، دارایی‌های مربوطه معمولا سهام یا شاخص سهام هستند ولی اختیار معامله همیشه در مورد همه‌ی انواع اوراق بهادار مالی مانند اوراق بهادار، ارز، کالاهای مصرفی یا حتی مشتقات دیگر معامله می‌شوند.

معامله‌ی قرارداد حق خرید و قرارداد حق فروش

قرارداد حق خرید و حق فروش - اختیار معامله

داشتن قرارداد حق خرید به شما موضع معاملاتی خرید در بازار می‌دهد؛ بنابراین فروشنده‌ی قرارداد حق خرید، موضع معاملاتی فروش را دارد. قرارداد حق فروش به شما موضع معاملاتی فروش را در بازار می‌دهد و فروش قرارداد حق فروش، شما را در موضع معاملاتی خرید قرار می‌دهد. فهمیدن این چهار نکته خیلی اهمیت دارد چون به چهار چیزی مربوط می‌شود که می‌توانید با اختیار معامله انجام بدهید: خریدن حق خرید، فروختن حق خرید، خریدن حق فروش، فروختن حق فروش.

افرادی که اختیار معامله را می‌خرند خریدار (Holder) و کسانی که آن را می‌فروشند فروشنده (Writer) نام دارند. تفاوت اصلی بین خریداران و فروشندگان این است:

خریداران حق خرید و خریداران حق فروش (خریداران) اجباری ندارند که خرید یا فروش انجام بدهند. آنها می‌توانند اگر بخواهند از حقوق خود استفاده کنند. این ریسکِ خریداران اختیار معامله را محدود می‌کند، به این‌صورت که بیشترین ضرری که ممکن است متوجه‌ آنها باشد از دست دادن حق اجرت اختیار معامله است.

اما فروشندگان حق خرید و فروشندگان حق فروش (فروشندگان) مجبور هستند بخرند یا بفروشند. به این معنا که فروشنده ممکن است به قول خود برای خرید یا فروش عمل کند. این یعنی فروشنده‌ی اختیار معامله ریسک نامحدود دارد، یعنی ممکن است خیلی بیشتر از قیمت اجرتِ اختیار معامله را از دست بدهد.

بورس تهران از انتشار اوراق اختیار معامله بر واحدهای صندوق «سلام» خبر داد

بورس 24: مطابق اطلاعیه بورس اوراق بهادار تهران، در هفته جاری «سلام» چهارمین صندوق‌ سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس تهران است که قراردادهای اختیارمعامله بر روی آن ایجاد می شود.

بورس تهران از انتشار اوراق اختیار معامله بر واحدهای صندوق «سلام» خبر داد

بورس24 : مطابق اطلاعیه بورس اوراق بهادار تهران، در هفته جاری «سلام» چهارمین صندوق‌ سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس تهران است که قراردادهای اختیارمعامله بر روی آن ایجاد می شود.

سلام

باتوجه مزیت‌های قراردادهای اختیار معامله­ مبتنی بر واحد صندوق­ های سرمایه­ گذاری قابل معامله در بورس اوراق بهادار تهران، برنامه ایجاد نمادهای اختیار معامله برروی این صندوق­ ها، متناسب با ظرفیت و کشش بازار، در دست اجراست؛ از این­ رو در هفته جاری، قراردادهای اختیارمعامله مبتنی بر یک صندوق سرمایه ­گذاری قابل­ معامله دیگر، در بورس اوراق‌بهادار تهران به فعالان بازار ارائه خواهد شد. پس از «دارایکم»، «پالایش» و «اهرم»، «سلام» چهارمین صندوق‌ سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس تهران است که قراردادهای اختیارمعامله بر روی آن ایجاد می­ شود.

اختیار خرید (Call option)

اختیار خرید (یا Call option) یا اختیار معامله قراردادی است که طی آن خریدار حق خرید دارایی مشخصی را (مبلغ مشخصی و معینی سهام، اوراق و …) در قیمتی خاص و تا قبل از زمان سررسید دارد. شایان ذکر است که خریدار این قرارداد این حق را برای خود محفوظ داشته ولی برای خرید اجباری ندارد.

براساس این قرارداد، دو طرف توافق می‌کنند که در آینده معامله‌ای انجام دهند. در این معامله خریدار «اختیار معامله»، در ازای پرداخت مبلغ معینی، حق خرید یا فروش دارایی مندرج در قرارداد را در زمانی مشخص با قیمتی که هنگام بستن قرارداد تعیین شده است، به دست می‌آورد. در این قرارداد خریدار تنها زمانی سود می‌کند که قیمت دارایی تا سررسید و یا قبل از آن بیشتر از قیمت قرارداد باشد و تنها در آن زمان است که خریدار تصمیم به خرید دارایی می‌گیرد. در این قرارداد چنانچه خریدار تصمیم به اجرای قرارداد گیرد فروشنده ملزم به اجرای قرارداد و فروش دارایی است.

بورس اختیار معامله شیکاگو (CBOE)، به‌عنوان اولین بورس اختیار معامله در سال ۱۹۷۳ تأسیس شد. در اولین روز معاملات (۲۶ آوریل ۱۹۷۳)، تنها تعداد ۹۱۱ قرارداد بر روی ۱۶ سهم مبادله شد. پس از آن، چندین بورس سهام و تقریباً تمامی بورس­ های قراردادهای آتی (Futures) به استفاده از این ابزار اختیار معامله اقدام کردند. در تمامی این سال‌ها بورس شیکاگو رتبه اول را در حجم مبادلات به خود اختصاص داده بطوریکه با استقبال بی‌نظیر بازیگران بازار در سال ۲۰۰۶ با مبادله بیش از ۶۷۰ میلیون قرارداد اختیار معامله به ارزش ۱۵ تریلیون دلار رسید که نسبت به سال قبل آن ۴۴% رشد داشته و به بالاترین رکورد تاریخ خود رسیده است. در ابتدا در کارایی و میزان استقبال از این اوراق تردید وجود داشت، اما با بالا رفتن تقاضای سرمایه‌گذاری با استفاده از اوراق اختیار معامله، حجم معاملات این اوراق در دهه ۱۹۸۰، از حجم معاملات خود سهام پیشی گرفت که باعث شد اختیار معامله نه ‌تنها بر روی سهام بلکه بر روی کالاها و ارزها و بیش از ۹۰ شاخص مختلف از جمله NASDAQ (شاخص نَزدَک بورس نیویورک) و S&P500 (شاخص ۵۰۰ شرکت برتر آمریکایی) نیز سرایت کند.

اختیار معامله، قراردادی است که به خریدار آن، اختیار (و نه اجبار) خرید یا فروش یک دارایی معین را در قیمت تعیین شده تا یک‌زمان مشخص اعطا می‌کند. از سوی دیگر فروشنده اختیار معامله اجبار دارد که تا پیش از انقضای مهلت آن، هر زمان که خریدار تمایل به اجرای قرارداد داشت، مفاد قرارداد را اجرا کرده و دارایی معین شده را در قیمت تعیین شده معامله کند.

مثالی از یک اختیار معامله

فرض کنید سرمایه‌گذاری قصد عقد قرارداد اختیار خرید برای سهام شرکت x را دارد. چنانچه قیمت فعلی سهم ۱۰۰ واحد پولی باشد و سرمایه‌گذار باور داشته باشد تا قبل از سررسید قرارداد قیمت به بیش از قیمت قرارداد تجاوز خواهد نمود بعنوان خریدار قرارداد را عقد می‌نماید.

برای مثال، اگر قیمت فعلی سهم ۱۰۰ تومان و قیمت تعیین شده در قرارداد ۱۲۰ تومان و سررسید آن ۳۱ تیر ماه باشد، و قبل از ۳۱ تیر ماه قیمت به ۱۵۰ تومان برسد، خریدار از حق قانونی خود در قرارداد استفاده کرده و سهم را با قیمت ۱۲۰ تومان (قیمت تعیین شده در قرارداد) خریداری می کند. بنابراین وی در این قرارداد و در پایان سررسید آن ۳۰ تومان سود حاصل کرده است.

حال چنانچه در سررسید قرارداد (۳۱ تیر) قیمت سهم هنوز از ۱۲۰ تومان تجاوز نکرده باشد، خریدار نه تنها با استفاده از حق قانونی خود برای خرید سود نمی‌کند بلکه متضرر هم خواهد بود (برای مثال چنانچه سهم ۱۱۰ تومان باشد، خریدار در صورت اعمال قرارداد باید آن را ۱۲۰ تومان خریده و ۱۰ تومان ضرر کند). بدین ترتیب خریدار از حق خود استفاده نکرده و قرارداد بدون اجرا در سررسید باطل خواهد شد.

حالا با توجه به مثال بالا می‌توانیم بگوییم اختیار معامله باید ۴ اصل زیر را داشته باشد:

  • نوع اختیار معامله مشخص باشد ( اختیار خرید یا اختیار فروش) (Call or Put Options) (خرید کالا - سهام - طلا و . )
  • زمان سررسید (Expiration Date) که خریدار می‌تواند از حق اختیار خود استفاده کند (در مثال بالا ۳۱ تیر).
  • قیمت اعمال (Strike Price) که در زمان سررسید، خرید یا فروش بر اساس آن صورت می‌گیرد (در مثال بالا ۱۵۰ تومان).
  • قیمت اختیار (Premium) که همان مبلغی است که در ابتدا خریدار بابت حق اختیار پرداخت می‌کند (در مثال بالا ۱۲۰ تومان).

مثال دوم از اختیار خرید

حالتی را در نظر بگیرید که سرمایه‌گذار تصمیم می‌گیرد که اختیار خرید ۱۰۰ سهم شرکت «الف» را با قیمت توافقی ۱۰۰۰ تومان بابت هر سهم، خریداری کند. فرض کنید قیمت جاری سهم مزبور ۹۸۰ تومان، تاریخ انقضای قرارداد چهار ماه و قیمت قرارداد اختیار معامله (اجرت) بابت هر سهم ۵۰ تومان است؛ بنابراین سرمایه‌گذاری اولیه – برای خرید قرارداد – ۵۰۰۰ تومان است. اگر قیمت سهم در تاریخ انقضای قرارداد کمتر از ۱۰۰۰ تومان باشد، مسلم است سرمایه‌گذار قرارداد را به اجرا نمی‌گذارد چون خریدن سهمی که قیمت روز آن کمتر از ۱۰۰۰ تومان است با قیمت توافقی ۱۰۰۰ تومان عاقلانه نیست. در این وضعیت سرمایه ‌گذار میزان سرمایه‌گذاری اولیۀ خود (۵۰۰۰ تومان) را از دست می‌دهد؛ اما اگر قیمت سهم در تاریخ سررسید بیشتر از ۱۰۰۰ تومان باشد، سرمایه‌گذار قرارداد را به اجرا می‌گذارد. فرض کنید قیمت سهم به ۱۱۵۰ تومان برسد. با اجرای قرارداد سرمایه‌گذار می‌تواند (هنگام سررسید قرارداد) ۱۰۰ سهم را با قیمت هر واحد ۱۰۰۰ تومان خریداری کند. اگر او در همان زمان سهم خود را در بازار به فروش برساند مبلغ ۱۵۰۰۰ تومان (۱۵۰ تومان بابت هر سهم) – بدون در نظر گرفتن هزینه‌های معاملاتی – سود می‌کند. با در نظر گرفتن هزینۀ اولیۀ خرید قرارداد اختیار معامله سود خالص سرمایه‌گذار ۱۰۰۰۰ تومان است. این مثال در جدول زیر به‌طور خلاصه ارائه شده است.

مثال واقعی از اختیار خرید

فرض کنید سازنده یک آپارتمان توافق می کند برای مالک زمین یک آپارتمان بسازد. سازنده آپارتمان، بنا به صلاحدید احساس می کند ممکن است یک پارکینگ خالی در آینده نیاز داشته باشد، ولی فقط می‌خواهد در صورتی از این حق استفاده کند که قوانین منطقه‌بندی خاصی تصویب شوند (که امکان پارک خودرو در بیرون ممکن نباشد). حال سازنده می‌تواند حق خرید پارکینگ را به قیمت ۲۵۰ میلیون تومان از زمین‌دار در هر مقطعی در سه سال آینده خریداری کند. البته مالک زمین نیز چنین اختیاری را به رایگان نمی‌دهد و سازنده باید مبلغی بپردازد تا آن حق را به‌دست بیاورد. در مورد اختیار معامله این هزینه اجرت نام دارد و مقدار آن قرارداد اختیار معامله است. در این مثال، اجرت ممکن است ۶ میلیون تومان باشد که سازنده به مالک زمین می‌پردازد. حال بعد از دو سال قوانین منطقه‌بندی تصویب شده‌اند.

سازنده آپارتمان از اختیار خود استفاده می‌کند و زمین را به قیمت ۲۵۰ میلیون تومان می‌خرد، حتی اگر ارزش آن در بازار دو برابر شده باشد. در شرایطی دیگر قانون منطقه‌بندی تا چهار سال بعد تصویب نشده است (یعنی یک سال بعد از انقضای قرارداد اختیار معامله). حال سازنده از قرارداد خود منصرف شده در صورتیکه هزینه اجرت ۶ میلیون تومان را به مالک زمین داده است.

با مثال های فوق، می توانیم تمامی قراردادهای پیش فروش خودرو را به نوعی اختیار معامله بنامیم. زیرا شما با پرداخت مبلغی از خودرو به همراه اجرت اختیار دریافت خودرو را در آینده خواهید داشت. لذا معمولاً با توجه به افزایش قیمت خودرو خریدار سود می کند.

با توجه به اینکه در قرارداد خرید، سرمایه گذار آپشن و اختیار داشته که در مدت زمان قرارداد از این حق خود استفاده کند یا نکند، به آن معاملات آپشن نیز گفته می شود.

قرارداد خرید در بورس ایران

اختیار معامله، اوراق بهادار خیلی پیچیده‌ای هستند و اگر درست از آن‌ها استفاده نکنیم ممکن است ریسک بالایی داشته باشند. لذا هم اکنون این قرارداد در برخی کالاها مانند (طلا و زعفران) اجرایی می شود. سرمایه گذار بایستی برای دسترسی به این اختیار، به کارگزاری خود مراجعه و نسبت به فعال سازی آن اقدام کند.

مزایای قرارداد اختیار معامله

با توجه به اینکه در قراردادهای اختیار معامله بازه زمانی برای خریدار در نظر گرفته می شود، این فرصت به او داده شده که برای تصمیم گیری مناسب خود زمان کافی داشته باشد. خریدار می تواند تصمیم خود مبنی بر خرید یا فروش را تثبیت کند و در مدت زمان باقیمانده تصمیم بگیرد که چه زمانی سهام خود را بفروشد و یا نگه دارد.

چنانچه گفتیم اختیار معامله این امکان را به ما می‌دهد که با پیش بینی اتفاقات آینده، ابهام خود را به حداقل رسانده و به نسبت میزان ریسک پذیرفته شده ارزش گذاری کنیم. در اختیار معامله خریدار فقط به میزان هزینه و اجرتی که برای خرید حق اختیار پرداخت کرده است، متضرر می شود.

سرمایه گذار به چند طریق می تواند سود کسب کند. واضح است در صورت رشد ارزش کالای مورد معامله، سود تقسیمی نصیب سرمایه گذار می شود. اما علاوه بر آن، سرمایه گذار می‌تواند با فروش قرارداد اختیار معامله سهام، درآمد خود از سهام را تنها به بازدهی سهام و سود تقسیمی محدود نکند. فروش اختیار معامله سهام متعلق به سرمایه گذار یا سهامی که قصد خرید آن را دارد، یکی از ساده ترین راهبردهای معاملاتی است.

سرمایه اولیه خریدار یا سرمایه گذار در قراردادهای اختیار معامله، همان مبلغ اختیار معامله است. اما در صورتی که خریدار سود کند، ارزش سود وی چندین برابر آورده اولیه خواهد بود و اگر ضرر کند فقط به میزان اجرت پرداختی زیان خواهد دید.

قرارداد فروش (Put option) نیز مشابه قرارداد خرید و عکس آن عمل می کند که سازو کار و مثال های آن را در پست های دیگر بیان خواهیم کرد.

(کپی با ذکر منبع بلامانع است.)

پست های دیگری که در همین راستا به شما پیشنهاد می دهیم:

دریافت آخرین وضعیت نماد خود و اخبار مربوط به آن از طریق اپلیکیشن بورس پلاس.

لینک دانلود از طریق کافه بازار و گوگل پلی در سایت قرار داده شده است. در صورت وجود هر گونه ابهام یا سوال می توانید از طریق پیج اینستاگرام برنامه با ما در ارتباط باشید.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.